अभिप्राय- द काउंटरफिटर्स - हेराफेरी जगण्यासाठी

सॉलोमन उर्फ सॅलीच्या ऐयाश जीवनक्रमात अडथळा येतो, तो त्याला अटक होते तेव्हा. अटक झाल्यावर त्याची रवानगी कॉन्सन्ट्रेशन कॅम्पमधे करण्यात येते. कॉन्सन्ट्रेशन कॅम्पमधल्या कैद्यापुढे दोनच पर्याय असत. सशक्त असेल तर सक्तमजुरी आणि आजारी असेल तर मृत्यू.

आपल्यालाही यापैकी काहीतरी एक स्विकारणं भागच आहे हे सॉलोमनला माहित असतं. जगण्यासाठी त्याला तडजोड करावीच लागते. पण त्याच्या वाट्याला येते ती वेगळीच सक्तमजुरी. या मजुरीसाठी केवळ त्याच्या एकट्याचीच निवड केलेली नसते; त्याच्यासारखे आणखी काही तरबेज या कामासाठी निवडलेले असतात. सॉलोमनला प्रथमदर्शनी पहाताना तो एक निर्दय निर्ढावलेला गुन्हेगार वाटतो पण हळूहळू त्याच्या आतही एक माणूस आहे हे आपल्याला समजायला लागतं.



बनावट नोटांच्या आजतागायत घडलेल्या जगातील सर्वात मोठ्या व्यवहाराची ही कहाणी आहे. याला ऑपरेशन बर्नहार्ड असंही म्हटलं जातं. या प्लॅनचा कर्ताधर्ता होता नाझींच्या सैन्यातील मेजर शुट्झटाफल स्टम्बॅनफ्युहर बर्नहार्ड क्रूगर. या मेजरने सॅक्सनहॉसेनच्या कॉन्सन्ट्रेशन कॅम्पमधून सुमारे १४२ अशा कैद्यांना वेठीला धरलं जे त्याच्यासाठी नकली नोटा बनवू शकतात. नकली नोटा बनवायच्या आणि त्या विमानातून सगळीकडे उधळायच्या म्हणजे ब्रिटनचे नागरिक त्या गोळा करून खर्च करण्यासाठी वापरतील आणि नकली नोटांमुळे आपोआपच ब्रिटीश अर्थव्यवस्था खिळीखिळी होईल असा या प्लॅनमागचा हेतू होता. अर्थात हा हेतू सफल झाला नाही. हा हेतू सफल झाल असता तर जागतिक अर्थव्यवस्थाही लवकरच खिळखिळी झाली असती. हा हेतू जरी फसला असला तरी तयार नकली नोटांमधील काही नोटा चलनात आल्या होत्याच.

नाझींच्या काळात हेराफेरी करून जगणार्‍या सालोमन स्मूलिनऑफ नावाच्या माणसाने दबावाखाली येऊन नकली नोटा बनविण्यासाठी नाझींना कशी मदत केली. नकली नोटा ख-या वाटाव्यात म्हणून त्याने कोणते उपद्व्याप केले. त्याच्या साथिदारांनी त्याला कितपत साथ दिली. नंतर पुढे त्याचं काय झालं, त्याची ही सत्यकथा. नाझींच्या काळात अनेक कुशल, प्रशिक्षित आणि सुशिक्षित व्यक्तींनाही कैदी म्हणून डांबून ठेवलं जात असे. त्यातील काहींना तर त्यांच्या लायक कामही दिलं जायचं नाही. पण काही निवडक लोकांच्या नशिबात अशी निराळी शिक्षा भोगणं लिहिलेलं होतं.

अधिक...

अभिप्राय- मॅन्युअल कोण वाचणार??

सध्या फोटोग्राफी शिकायला सुरूवात केली आहे. त्यासाठी आवश्यक असलेली एक लेन्स मी मागवून घेतली. एका आकर्षक चामड्याच्या बटव्यात छानपैकी पॅक केलेली ती लेन्स उघडल्यावर टप‍कन आतलं बहिर्गोल भिंग माझ्या हातात आलं. नशीब!... पलंगावर बसले होते. खुर्चीत बसलेली असते, तर... नको! कल्पनाही करवत नाही.

तर, ते भिंग हातात आल्यावर कुतुहलाने मी ते भिंग हातात घेऊन सर्व लहान लहान वस्तू कशा मोठ्या मोठ्या दिसतात, ते पाहून लहान मुलासारखं कौतुक करून घेतलं. मग मोठं झाल्याची जाणीव झाली आणि लेन्सकडे मोहरा वळवला. एका बाजूचं झाकण काही निघता निघेना. असं जाम घट्ट बसलं होतं की एकवेळ मुरंब्याच्या बरणीचं झाकण सुद्धा चटकन निघालं असतं. बराच वेळ त्याच्याशी झटापट केल्यावर मला ज्ञानप्राप्ती झाली की लेन्सच्या इतर भागांसारखं हे झाकण धातूचं नसून रबराचं आहे, फिरकीचं नाही. मी ते झाकण उचकलं आणि अलगद माझ्या हातात घेतलं. सर्व पार्ट्स सुटे सुटे केले आणि आता सर्व लेन्स व्यवस्थित बघितल्याचं समाधान मला मिळालं.



लेन्स संपूर्ण उघडून झाली. आतलं अंतर्गोल भिंग निरखून झालं. बहिर्गोल भिंगासारखीच त्याच्यातूनही मजा मजा बघून झाली. आता त्यात काही नाविन्य उरलं नव्हतं म्हणून मी ती लेन्स पुन्हा पॅक करायला घेतली. हरे राम!! पुन्हा झटापट आली. पार्ट सुटे करताना कुठला पार्ट कुठून काढला हे कुठे पाहिलं होतं मी?! पुन्हा वीस मिनिटं मारामारी केल्यानंतर एकदाची लेन्स मी व्यवस्थित बसवली... असं मला वाटलं. खातरजमा करून घेण्यासाठी पुन्हा पार्ट्स सुटे करावे असं वाटत होतं मला पण म्हटलं पुन्हा विसरले तर आणखी वीस मिनिटं मारामारी. मी असेम्बल्ड केलेली लेन्स खोक्यात ठेवण्यासाठी खोका उचलला आणि त्यातून बाहेर पडलं मॅन्युअल... ज्यात लेन्स कशी उघडावी, कशी बसवावी, कशी वापरावी याची सऽऽर्व माहिती दिलेली होती. हं! काही गोष्टी शिकण्यासाठी मॅन्युअल वाचणं आवश्यक असतं तर!



बरं झालं, घरात दुसरं कुणी हे पहायला नव्हतं म्हणून! नाहीतर माझा फोटो काढण्यालायक झालेला तीच लेन्स कॅमेर्‍याला लावून टिपला गेला असता. हे हे!!

अधिक...

अभिप्राय- मोनालिसाला कुठे होत्या भुवया?

“भुवया एवढ्या रंगवून यायला ही काय नाटक कंपनी वाटली का तुला?” बाईंनी तिरसटपणे विचारलं.

अनिताला आता या प्रश्नाचाच कंटाळा आला होता. वर्गावर नवीन शिक्षक आले आणि त्यांनी अनिताला पाहिलं की त्यांचा पहिला प्रश्न असाच काहीतरी असायचा. खरंतर अनिताची यात काहीच चूक नव्हती. गोरी गोरी, सोनेरी कुरळ्या केसांची अनिता शाळेच्या निळ्या पांढ-या गणवेशातसुद्धा बाहुलीसारखी दिसायची. तिच्या घा-या डोळ्यांमधे कधी धूर्तपणाची झलक आम्हाला दिसलीच नाही. उलट मित्रमैत्रीणींना पाहिल्यावर तिच्या डोळ्यात जी चमक यायची ती पहायला मला खूप आवडायचं. पण अनिताला पहिल्यांदा पहाणा-या कुणालाही जे खटकायचं ते म्हणजे तिच्या आयब्रो पेन्सिलने काळ्याभोर केलेल्या भुवया!

अनिताला लहानपणापासूनच भुवयांवर अगदी विरळ केस होते. जे काही थोडेफार होते, ते सोनेरी रंगाचे होते, त्यामुळे तिला भुवया नसल्यासारख्याच होत्या. ती काही विकृती नव्हती की अनुवांशिकतेमुळे आलेला रोगही नव्हता. तिला भुवया नव्हत्या, दॅट्स ऑल! तिने त्यासाठी डॉक्टरांचा सल्लाही घेतला होता पण त्यांनीच लहानपणी ट्रिटमेंट सुरू न करण्याबद्दल सांगितलं होतं. त्यामुळे अनिताच्या आईवडिलांनी पुढे काही हालचाल केली नाही. भुवया नसलेला तिचा चेहेरा कुणालाच पहावायचा नाही, त्यामुळे आयब्रो पेन्सिलने काळ्या केलेल्या भुवयांमुळे तिच्या चेहे-यात जरा चांगला बदल झालेला वाटायचा. फक्त मुळातच भुवया नसल्याने तिने कितीही फिकट पेन्सिल फिरवली तरी ती गडदच वाटायची एवढाच काय तो मायनस पॉईंट.

शाळेतल्या जुन्या शिक्षकांना, आमच्यासारख्या जुन्या मित्रमैत्रीणींना अनिता भुवया काळ्या का करते हे माहित होतं पण काही नवीन मुली आणि मुलांसाठी तो चेष्टेचा विषय ठरायचा. त्यातच नवीन आलेल्या शिक्षकांकडून बोलणी खावी लागली की बिचारी खट्टू होऊन मधल्या सुटीत एकटीच बसून रहायची. डबासुद्धा खायची नाही. नंतर शिक्षकांना कळलं की ते पुन्हा काही तिला विचारायचे नाहीत पण हे असं सारखं सारखं विनाकारण अपमानित होणं कुणाला आवडेल?

त्यादिवशी सुद्धा बाईंनी असं विचारल्यावर अनिताने खाली मान घातली पण ती स्पष्टीकरण देत होती.

“बाई... मला ना भुवया नाहीत म्हणून...”

“आं? भुवया नाहीत?” बाईंनी न कळल्यासारखं पुन्हा विचारलं.

बाईंच्या या प्रश्नासरशी वर्गातली नवीन मुलं मुली फिदीफिदी हसू लागली. अनिताने खुन्नसने त्यांच्याकडे बघितलं.

“एऽऽ, गप्प बसाऽ. काय म्हणतेयंस तू? तुला भुवया नाहीत?” बाईंना अजूनही ती जे म्हणाली त्यावर विश्वास बसला नव्हता. मला वाटतं, अनिताइतकाच अनिताच्या जुन्या मित्रमैत्रीणींनाही या प्रश्नाचा उबग आला असावा. अनिताच्या बाजूला बसलेली सुवर्णा मोरे ताडकन उभी राहिली.

“हो बाई, तिला भुवया नाहीत. जन्मापासूनच नाहीत. नसतात कुणाकुणाला. त्याच्यावर आत्ता उपचार करता येणार नाही म्हणून ती पेन्सिल फिरवते भुवयांवर. नाही फिरवली तर हे हसणारे आणखीन हसत रहातील. मग ती शाळेत यायची बंद होईल...”

फिदीफिदी हसणारी तोंड बंद झाली होती. बाई शांतपणे अनिताकडे बघत होत्या. अनिता आणि सुवर्णा दोघी खाली मान घालून उभ्या होत्या. अनिताच्या डोळ्य़ांतून खाली पडलेला अश्रूचा थेंब बाईंनी पाहिला होता. त्यांनी त्या दोघींना खाली बसायला सांगितलं. बाईंचा तास खरंतर मराठीचा पण त्यांनी त्या दिवशी आम्हाला इतिहास शिकवला.

“लिओनार्डो द व्हिन्सी हा एक जगप्रसिद्ध चित्रकार होऊन गेला, तुम्हाला सर्वांनाच माहित असेल. त्याचं प्रसिद्ध चित्र मोनालिसा पाहिलं आहे कुणी?” बाईंनी सर्वांना विचारलं.

“बाई, इतिहासाच्या पुस्तकात आहे ते चित्र!” मागच्या बाकावरून कुणीतरी ओरडलं.

“आहे? काढा पाहू इतिहासाचं पुस्तक.”

बाई मराठी ऐवजी इतिहासाचं पुस्तक का काढायला सांगतायंत, हेही कुणाच्या डोक्यात आलं नव्हतं. भराभर प्रत्येकाच्या दप्तरातून इतिहासाचं पुस्तक, मोनालिसाचं चित्र ज्या पानावर आहे, ते पान निघालं. बाईंनी समोरच्या बाकावरून एकाचं पुस्तक आपल्या हातात घेऊन मोनालिसाचं चित्र सर्वांना दाखवलं.

“हे मोनालिसाचं चित्र. नीट निरखून पहा. तिच्या हास्याची तुलना कुठल्याच स्त्रीच्या हास्याशी होऊ शकत नाही असं म्हणतात. तिचं हास्य म्हणजे एकमेवाद्वितीय. प्रत्येकाला तिचं हास्य निराळं भासतं. सुंदर स्त्री असं वर्णन केलेल्या या स्त्रीच्या चित्रामधे काही दोष जाणवतो का तुम्हाला?”

सगळेजण ते चित्र निरखत राहिले. मग माना नकारार्थी हलल्या.



“मोनालिसाला भुवया नाहीत.” बाईंनी एवढं म्हणायचा अवकाश! पुन्हा माना पुस्तकात गेल्या आणि वर्गातली कुजबुज वाढतच गेली. काहीजण मोनालिसाचा फोटो बघून अनिताकडे बघत होते. काहीजण बाईंकडे बघत होते. बाईंची नजर सगळ्या वर्गावर फिरत होते. थोड्या अवकाशानंतर बाईंनी डस्टर दोन-तीन वेळा टेबलावर आपटलं. वर्गात पुन्हा शांतता पसरली.

“काय कळलं तुम्हाला यातून?” बाईंनी आपली रोखलेली नजर तशीच ठेवून सगळ्या वर्गाला प्रश्न विचारला. उत्तर आलं नाही, तसं बाईंनी स्वत:च बोलायला सुरूवात केली.

“मोनालिसामधला हा दोष तुम्हाला दिसला नाही कारण तुमची मोनालिसाच्या चित्राची ओळख झाली, तीच मुळी एक सुंदर चित्र, जगप्रसिद्ध कलाकाराचं जगप्रसिद्ध चित्र अशी. मग त्यात दोष कसा असणार नाही का? त्याकाळी भुवया काढायची फॅशन होती की तिला खरंच भुवया नव्हत्या हे मला माहित नाही पण या चित्रात तिला भुवया नाहीत आणि जोपर्यंत कुणी सांगत नाही, तोपर्यंत आपल्याला हे लक्षात येत नाही. बाळांनो, मनुष्यातील गुणांआधी त्याच्यातील दोष शोधणं हा मनुष्यस्वभाव आहे पण याचा अर्थ आपण गुणांकडे डोळेझाक करायची असा होत नाही. कुठल्याही व्यक्तीमधील दोष आधी कळले, तर त्याच्यातील गुण काय आहे, हे सुद्धा शोधण्याचा अवश्य प्रयत्न करा. शारिरिक सौंदर्य हे तत्कालिक असतं, अस्थायी असतं. पण तुमच्या वागण्य़ातून आचरणातून जे सौंदर्य निर्माण होतं ते चिरकाल टिकणारं असतं, हे लक्षात ठेवा. आपल्या सौंदर्याच्या स्तुतीपेक्षा एक व्यक्ती म्हणून हे जग आपला आदर करेल असं वागा.”

बाई मग सावकाश अनिताजवळ गेल्या आणि म्हणाल्या, “अनिता, तुझ्या चेहे-यावर भुवया नाहीत, हा तुझा दोष नाही पण त्याचा न्यूनगंड तू बाळगणं हा मात्र दोष होऊ शकतो. आपल्यातील उणीवांचा न्यूनगंड बाळगण्यापेक्षा त्यावर मात करून पुढे जा. मोनालिसासारखंच लोक तुलाही भुवया नाहीत हे विसरून जातील.”

अनिताने त्यानंतर कधीही आपल्या भुवयांवरून आय-ब्रो पेन्सिल फिरवली नाही.

अधिक...

अभिप्राय- धन्यवाद!

ही पोस्ट मोगरा फुललाच्या सर्व वाचकांना समर्पित.

गेल्या महिन्याभरात मोगरा फुललावर एकही नवी पोस्ट प्रकाशित झालेली नसतानादेखील तुम्ही सर्वांनी मोगरा फुललाशी आपलं नातं कायम ठेवलंत. आपल्या सर्वांचे शतश: धन्यवाद!

खरंतर धन्यवाद हा शब्द आभार मानायला कमीच पडेल पण आत्तातरी मला त्यापेक्षा चांगला शब्द सापडत नाहीये आणि आभार तरी कसले मानायचे? मोगरा फुलला हा ब्लॉग मी सुरू केला तेव्हा तो माझा होता पण माझ्या अनुपस्थितीत त्याला वारंवार भेट देऊन तो फुलत ठेवलात तुम्ही सर्वांनी! आता हा ब्लॉग तुमचा झाला आहे. मी फक्त त्याची जपणूक करणार.

नवीन कथा व लेखांसह पुन्हा आपल्या भेटीला लवकरच येईन. माझ्या अनुपस्थितीतही मला पाठींबा देऊन, प्रतिक्रिया देऊन तुम्ही जो लोभ दाखवलात, तो कायम रहावा आणि वृद्धींगत व्हावा ही देवी सरस्वतीचरणी प्रार्थना!

अधिक...

अभिप्राय- माय बिग फॅट ग्रीक वेडींग - ज्याचा शेवट गोड

म्हटलं तर काहीच नाही, म्हटलं तर बरंच काही असलेला हा चित्रपट एकत्र कुटुंबपद्धतीमधे असणारे रूसवे फुगवे पण तरीही एकमेकांशी असणारी बांधिलकी यांचं सुरेख चित्र दाखवतो. एका ठिकाणी कुटुंबाचा रूढीवादीपणा आपल्याला हैराण करतो तर जेव्हा त्याच्यामागे आपल्याच जीवलगाचं भलं चिंतीलेलं दिसतं तेव्हा तो रूढीवादीपणा आवडून जातो.

ग्रीक कुटुंबातील टॉला आता ३० वर्षांची झालीये पण तिच्या स्थूल बांध्यामुळे तिचं लग्न जमत नाही. पण आपलं लग्न न जमणं ही एकच समस्या टॉलाकडे नाहीये. टॉलाची मुख्य समस्या आहे ती आपल्या वडीलांचं ग्रीक संस्कृतीच्या प्रभावाखालचं अतिरेकी वागणं. अमेरिकेत राहूनही आपल्या मुलांची ग्रीक संस्कृतीची बांधिलकी रहावी म्हणून त्यांनी टॉलाला ग्रीक शिकायला पाठवलं. ग्रीक स्त्री म्हणजे कितीही शिकली तरी दोन-तीन मुलांना जन्म देऊन नव-याचं घर सांभाळणारी, थोडक्यात चूल आणि मूल परंपरेमधली स्त्री असा ते आजही विचार करतात. ग्रीक रीतीरिवाज, परंपरा ते सहजासहजी सोडायला तयार नाहीत. टॉलाला ते वारंवार या गोष्टीची जाणीव करून देत रहातात. तिला तिच्या मनाप्रमाणे आजपर्यंत काहीही करता आलेलं नाही. लग्न करून असंच वागायलादेखील टॉलाची हरकत नाही पण तिचं लग्नच जमत नाहीये आणि तिच्या आयुष्याचा एक एक दिवस कुटुंबाच्या रेस्तरॉंमधे काम करण्यात निघून जातोय. आपलं आयुष्य आता असंच निरस, संथपणे निघून जाणार असं टॉलाला वाटत असतानाच टॉलाला तिच्या स्वप्नीचा राजकुमार भेटतो.



वस्तूस्थितीची जाणीव असलेली टॉला आपला राजकुमार समोर असूनही त्याला टाळू पहाते पण शेवटी तोही तिच्या प्रेमात पडतो आणि दोघे लग्न करायचा निर्णय घेतात. आपल्या वडीलांच्या वागण्याला टॉला कंटाळली तर आहे पण आपलं कुटुंब सोडून देण्याची कल्पनाही तिला सहन होत नाही. तिथेच कुटुंबाची मर्जी संपादन करूनच टॉलाशी लग्न करायचं, हे जेव्हा टॉलाचा प्रियकर तिला सांगतो, तेव्हा आजच्या काळात हरवलेली नाती गोती यांची आठवण होऊ लागते. इथपर्यंत सगळं ठिक ठिक आहे. पण हे तसंच ठिक रहात नाही. कारण टॉलाचे वडील टॉलाच्या प्रियकराला नापसंत करतात आणि तिथून पुढे टॉलाचं कुटुंब टॉलाच्या निर्णयावर काय प्रतिक्रिया देतं, टॉलाचा प्रियकर काय करतो यावर हा चित्रपट आहे.

टॉलाच्या वडीलांच्या अतिरेकी वागण्यामुळे होणारे विनोद आणि टॉलाची आई व काकू आपलं म्हणणं टॉलाच्या वडीलांच्या कसं गळी उतरवतात ते प्रसंग पहाण्यासारखे आहेत. ज्यांना लाईट कॉमेडी आणि फारशी गुंतागुंत नसलेले चित्रपट आवडतात त्यांना हा चित्रपट नक्की आवडेल.

अधिक...

अभिप्राय- लिप इयर - प्रेमात पडायला मुहुर्ताची काय गरज?

लिप इयर म्हणजे चार वर्षांनी एकदा फेब्रुवारी महिन्यात एक दिवस जादा देणारं वर्षं. पूर्वी स्त्रियांनी पुरूषांना लग्नासाठी मागणी घालण्याची पद्धत नव्हती, तेव्हा पाचव्या दशकात केव्हातरी आयर्लंड्मधे ही परंपरा सुरू झाली - लिप वर्षातील फेब्रुवारी महिन्याच्या शेवटच्या दिवशी म्हणजे २९ फेब्रुवारीला स्त्रीने पुरूषाला लग्नाची मागणी घालायची. १९२८ मधे तर स्कॉटलंडमधे असा कायदाच निघाला की लिप वर्षातील फेब्रुवारी महिन्याचा शेवटी लग्नोत्सुक स्त्री, तिच्या प्रियकराला किंवा तिच्या मनात भरलेल्या पुरूषाला लग्नाची मागणी घालू शकते. स्त्रीने पुरूषाला मागणी घालण्याचा हा हक्काचा दिवस आणि जर पुरूषाने या मागणीचा अव्हेर केला, तर त्याला दंड होत असे. हा दंड म्हणजे त्या स्त्रीला एक चुंबन किंवा एक महागडा पोशाख देणे या स्वरूपाचा असे.

बोस्टनमधे काम करणा-या अॅनाचं जेरेमीवर प्रेम आहे. तो आज तिला लग्नाची मागणी घालेल असं वाटून ती त्याला भेटण्यासाठी खूप तयारी करून जाते पण प्रत्यक्षात जेरेमी तिला मागणी घालतच नाही. उलट त्याला काहीतरी महत्त्वाचं काम निघाल्याने ड्युबलिनला जावं लागतं. लग्नासाठी उत्सुक असलेली अॅना चार वर्षं झाली तरी जेरेमी आपल्याला लग्नाची मागणी घालत नाही म्हणून खट्टू होते. पण नंतर तिला लिप इयरच्या आयरिश परंपरेबद्दल कळतं. मग ती विचार करते की "जर जेरेमी मला मागणी घालत नसेल, तर मीच त्याला मागणी का घालू नये?" जेरेमी असतो ड्युबलिनमधे म्हणजे आयर्लंडमधे, जिथे ही लिप इयरची परंपरा अस्तित्वात आली. मग उत्साहाने अॅना जेरेमीला भेटण्यासाठी ड्युबलिनला जायला निघते पण अॅनाला तिच्या इच्छित स्थळी पोहोचण्यामधे वारंवार अडचणी येतात. त्या अडचणींवर अॅना कशी मात करते? शेवटी ती जेरेमीला लग्नाची मागणी घालते का? जेरेमी लग्नासाठी तयार होतो का? या प्रश्नांची उत्तर पहाण्यासाठी लिप इयर अवश्य पहा.

थोडासा चोरी चोरी, थोडासा प्यार तो होनाही था आणि आयर्लंडचं निसर्गसौंदर्य यांचं अप्रतिम मिश्रण या चित्रपटात आहे. चित्रपटाची नायिका एमी अॅडम्स खरंच इतकी सुंदर आहे की आयर्लंडच्या निसर्गसौंदर्याचा प्रभाव तिच्यावर आहे, हे कळत नाही पण ती बेहद्द सुंदर दिसते, तितकाच सुंदर अभिनय करते. अॅना भर पावसातून बोटीने प्रवास करत आयर्लंडमधे पोहोचते, तेव्हा सर्व वातावरण पावसाळी झालेलं दाखवलं आहे. तो ओलसर गारवा प्रेक्षकालाही जाणवावा इतक्या प्रभावीपणे चित्रीत केला गेला आहे, तितकाच प्रभावी उबदारपणा अॅना ज्या हॉटेलमधे शिरते तिथल्या वातावरणात जाणवतो. ठायी ठायी वा, सुंदर, मस्त असे उद्गार आपल्या तोंडातून निघतच रहावेत इतक्या मुक्तपणे आयर्लंडचा निसर्ग आपल्यासमोर पसरलेला असतो. इथला बाडबिस्तरा आवरून कुणी कायमचं आयर्लंडला स्थायिक झालं तर नवल वाटू नये. चित्रपटप्रेमींना आणि निसर्गसौंदर्यप्रेमींना नम्र विनंती आहे की शक्य झाल्यास हा चित्रपट मोठ्या पडद्यावर पहा.

व्हेन इन रोम आणि लिप इयर हे दोन्ही रोमॅंटिक कॉमेडी असलेले चित्रपट. दोन्ही चित्रपटात नायिका आपल्या ख-या प्रेमाच्या दिशेने प्रवास करते. दोन्ही चित्रपटात सुखांत आहे. एक चित्रपट तुम्हाला प्रेमात पडण्यासाठी बोलावत रहातो आणि एक चित्रपटामुळे तुम्ही प्रेमात कधी पडलात हेही कळत नाही.

अधिक...

अभिप्राय- कुत्तू

आज पुन्हा मला तो दिसला. माझ्या नव-यानेच ओळख करून दिली होती त्याच्याशी, त्याचा तपकिरी रंग, त्याच रंगाशी साधर्म्य असलेले त्याचे लुकलुकणारे डोळे, झुपकेदार शेपटी आणि विशेष लक्षात रहाणारे त्याचे ते त्रिकोणी आकाराचे कान. कसलीही अपरिचित चाहूल लागली की ते कान खाडकन उभे रहात. मी एका कुत्र्याबद्दल बोलतेय, हे एव्हाना तुमच्या लक्षात आलं असेल.

आता हा काही पाळलेला कुत्रा नाही. जाता-येता रस्त्यावर दिसणारा भटका कुत्रा. त्याला कुणी नाव दिलं होतं की नाही हे माहित नाही पण मी आपली त्याला ’कुत्तू’ म्हणते. त्याला पहिल्यांदा जेव्हा मी पाहिलं तेव्हा तोच मला घाबरला होता. वास्तविक आमच्या बब्बड शिवाय इतर कुठल्याही पाळीव प्राण्याच्या जवळ जाताना मला त्याच्या हेतूबद्दल शंका असायची. एकदा त्या भयाण अनुभवातून तावून सुलाखून निघाल्याने, दुरून डोंगर साजरे या म्हणीला अनुसरून मी शक्यतो सुरक्षित अंतर ठेवूनच प्राण्यांशी खेळते. असो. तर सांगण्याचा मुद्दा हा की कुत्तू मला घाबरला ह्याचंच मला जास्त कौतुक वाटलं होतं. नंतर मला कळलं की तो मला नाही, माझ्या हातातल्या पर्सला घाबरला होता. पर्सवरचं विचित्र डिझाईन आणि तिच्या आकारामुळे त्यालाच माझ्या हेतूबद्दल शंका निर्माण झाली होती.

नवरा त्याच्याकडे बोट दाखवून त्याचं कौतुक करत होता की, “बघ कसे चमकदार डोळे आहेत, बघ कसा रुबाबदार दिसतो, वगैरे वगैरे...” पण कुत्तू माझ्याकडे पाहून लांब लांबच सरकत होता. ते पाहून आधी बरं वाटलं, की आयुष्यात पहिल्यांदाच एक कुत्रा आपल्याला घाबरला. पण कुत्तुला चुचकारून जवळ बोलावल्यावरही जेव्हा तो जवळ आला नाही तेव्हा एकदम अपमानास्पद वाटायला लागलं. नव-याच्या हसण्याने त्यात रागाचीही भर पडली. “एवढं काय घाबरायचं एखाद्या माणसाला?” असं म्हणून मी नव-याला तिथून काढता पाय घ्यायला लावला.

माझा रोजचा जाण्या-येण्याचा रस्ता तोच होता, त्यामुळे कुत्तूचं दिवसातून एकदा तरी दर्शन व्हायचंच. कधी फळवाल्याच्या खुर्चीच्याखाली त्याने ताणून दिलेली असायची, तर कधी हारवाल्याने शिंपडलेल्या पाण्यात तो खेळत असायचा. मागचा ओळख परेडचा अनुभव लक्षात ठेवून मी स्वत:हून कुत्तूकडे कधीच लक्ष दिलं नाही. पण नंतर बहुधा तो मला ओळखायला लागला. आता तो मागे मागे सरकायचा नाही. पर्सलासुद्धा घाबरायचा नाही. ’ए कुत्तू’ अशी हाक मारली की त्याचे कान खाडकन उभे रहायचे, मग मान तिरकी करून आपल्या लुकलुकत्या डोळ्यांनी तो मला एक लूक द्यायचा आणि मी नजर काढून घेत नाही तोपर्यंत तो माझ्याकडे त्याच गोड नजरेने पहात रहायचा. कुत्तुच्या जवळ जाण्याचा मात्र मला कधी धीर झाला नाही.

सिग्नलला लागून असलेल्या फुटपाथवर बरीच दुकानं आहेत, फळवालेही आहेत. त्यामुळे कुत्तूचं पोट व्यवस्थित भरत असणार याची मला खात्री होती. काही प्राणीप्रेमी लोकही तिथे येतात. कुत्तू आणि त्याच्या दोस्तलोकांना ब्रेड, बिस्किटं असं खाऊ घालतात. आजसुद्धा असाच एक प्राणीप्रेमी तिथे आला होता. कुत्तू आणि त्याचे दोस्त लोक त्याच्या अंगावर उड्या मारत होते. तोही त्यांच्याशी काहीतरी प्रेमाने बोलत होता आणि प्रत्येकाला ब्रेड भरवत होता. त्यांच्याकडे पहाता पहाता माझं लक्ष समोरून येणा-या मुलीकडे गेलं. आपल्या पाळीव कुत्र्याला फिरवायला बाहेर पडली होती ती. करिनाच्या झिरो फिगरचा आदर्श डोळ्यासमोर ठेवून असावी ती पण तिचा कुत्रा मात्र चांगला गलेलठ्ठ काळा लॅब्रॅडोर होता. त्या जोडीकडे पाहिल्यावर, ती मुलगी कुत्र्याला फिरवत होती की कुत्रा त्या मुलीला फिरवत होता, हेच कळत नव्हतं. बहुधा त्या लॅब्रॅडोर कुत्र्याला कुत्तू आणि त्याच्या दोस्तांची चाहूल लागली होती. तो गुर्र गुर्र असा आवाज काढत कुत्तू गॅंगच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न करत होता. त्याची झिरो फिगरवाली मालकीण ’नोऊ, नोऊ’ करत त्याला मागे खेचत होती. आता कुत्तू गॅंगचंही त्याच्याकडे लक्ष गेलं. मला वाटलं, आता इथे अमीर-गरीब युद्ध होणार की काय? पण तसं काहीच घडलं नाही, कुत्तू आणि त्याच्या दोस्तलोकांनी लॅब्रॅडोरकडे पाहून एक तुच्छ कटाक्ष फेकला आणि पुन्हा आपला मोर्चा ब्रेडवाल्याकडे वळवला. गलेलट्ठ लॅब्रॅडोर गुरगुर करत आपल्या मालकिणीसोबत निघून गेला. मी पुढे जायला निघाले. कुत्तूने एक क्षण थांबून माझ्याकडे वळून पाहिलं. मी नजर काढून घेत नाही, तोपर्यंत मला पहाण्याची सवयच होती त्याला. त्याच्या जवळ जावं असं वाटत होतं मला पण कुणास ठाऊक, मी थांबले नाही.

दुस-या दिवशी त्या रस्त्यावरून जाताना कुत्तु मला दिसला नाही, वाटलं असेल इथेच कुठेतरी खेळत. पण त्याच्यानंतर सलग तीन दिवस कुत्तु काही मला दिसला नाही. आता मात्र मला रहावलं नाही. फळवाल्याकडे चौकशी केल्यावर कळलं की कुत्तुला हॉस्पिटलमधे ऍडमिट केलंय. कुत्तुला अचानक खूप ताप भरला होता. आजूबाजूच्या दुकानवाल्यांनीच पैसे काढून त्याच्या औषधपाण्याचा खर्च केला होता. मला उगाचच उदास वाटायला लागलं. मी स्वत:लाच समजावत होते, “हूं, एवढं काय वाईट वाटून घ्यायचं? रस्त्यावरचा साधा भटका कुत्रा तो!” मग मीच विचार करायचे, “खरंच, फक्त एक भटका कुत्रा म्हणून आपण कुत्तुकडे पहात होतो का? आपण त्याला कधी हातही लावला नाही की काही खायला दिलं नाही, मग आपल्याला त्याच्याबद्दल काही वाटायलाच नको का? आपण नुसती हाक मारली की आपण दिसेनासे होईपर्यंत त्याची नजर आपला पाठलाग करायची, त्यात कोणतीच भावना नव्हती का?” त्याने आपल्यासाठी काहीच केलं नसेल पण ती नजर, त्यातील गोडवा, ज्याने आपल्याला इतका आनंद दिला आणि तीच नजर आज आपल्याला आज दिसत नाही, तर आपल्याला काहीच वाटत नाही?” खूप काहीतरी चुकल्याची जाणीव व्हायला लागली. दुस-या दिवशी त्याच फळवाल्याकडून हॉस्पिटचा पत्ता घेऊन कुत्तुला पहायला जायचं ठरवलं.

सकाळी सकाळी त्या फळवाल्याकडे गेले तर समोरचं दृश्य पाहून काही बोलताच येईना! नुसतंच डोळ्यांतून पाणी वहायला लागलं. कुत्तु परत आला होता! पायाला बॅंडेज होतं. बहुधा पायाला लागल्यामुळेच त्याला ताप आला असावा. आज नेहमीसारखं त्याला हुंदडता येणार नव्हतं. तिथेच नेहमीच्या खुर्चीखाली बसून तो फळवाल्याने दिलेल्या बिस्किटांवर ताव मारत होता. मला पाहिल्यावर त्याने नेहमीसारखीच मान उंचावली. लुकलुकत्या डोळ्य़ांनी तो माझ्याकडे पाहू लागला. झुपकेदार शेपटी हलवून “मी ओळखलं तुला”चे भाव त्याने स्पष्ट केले. मला खूप रडायला येत होतं पण ते सगळं आतच ठेवून मी त्याच्याजवळ गेले. एकदा वाटलं की याला बोलता येत असतं, तर याने विचारलं असतं का मला, ”चार दिवस इथे नव्हतो, तुला माझी आठवण नाही आली?” पण नाही, त्याने नसतं विचारलं. कुत्र्याची इमानी जात त्याची. मी त्याला ओळख दाखवतेय, हेच पुरेसं असावं त्याच्यासाठी. त्याला पहायला नाही गेले त्याबद्दल तक्रार नव्हती त्याच्या डोळ्यात, उलट मी दिसल्याचा आनंद होता. मी काही न बोलता समोरच्या बिस्किटवाल्याकडून एक बिस्किटचा पुडा घेतला आणि कुत्तुच्या समोर उपडा केला. कुत्तु ती बिस्किटं न खाता प्रेमळपणे माझ्या हातालाच चाटत राहिला.

अधिक...